दीङः २ बोः ९ पूर्णाङ्कः २८, २०६४ साउन १ ह्यान्दे १५, जुलाइ १७ - जुलाइ ३१, २००७ Tamsaling fortnightly Online News.

Tamsaling Archieve
April 14 to 28, 2007

April 29 to May 14
May 15 to May 29
June 15 to June 29

बन्द तेन हडतालसे मंसिररी
सिङ्गुनरी जबरजस्ती दुर्सा
नाङसाल गेताङ दिङ कु री
जनजाति आन्दोलन तेन छार नेपाल

संकट, संघर्ष, संझौता थेन निरुमाया
नाम्सा दिमरी लोप्खाङ स्हेङबान
डाजाङला ब्लिछा साधरणसभा
उपत्यका बन्दरी ग्योइकाइ गेताङ
मुटुको चिनो विमोचन
संविधानसभाला चुनाव तेन माओबादी
नेपाल क्रिकेटला सेमिफाइनलरी

ब्राजीलसे डाजी कोपा अमेरिका कप
खालेदोङरी छार ग्योइ
पर्वतारोही माइला तामाङदा डेन लाजी
महोत्सवरी तामाङ चलचित्र मोलमला प्रदर्शन
आमाला मायाला छायांकन लिच्छाला ताङरी
सेमला ह्रो फुरिमायादा चिठी
कलाकारिता थुमरी ङा सन्तुष्ट मुला
शान्ति लामा नायिका

ुर्सा गाङरी राप्प म्हि

प्रकाश ब्लोन चलचित्र छायांकनला


 





 

 

 

गुम्बा व्यवस्था समितिदा व्यवस्थित लातोला

ह्राङ दात्ते गुम्बा व्यवस्थापन समितिला सदस्य सचिवरी नियुक्त ताबा मुला, ह्राङदा खाह्राङबा छोर्बा मूला ?

चुला विषयरी ताम लातोमा ङा बौद्ध दर्शनला लोप्बोन हिन्ना । र्ङाई बौद्ध दर्शनलान विषयरी डोबा ख्यात्पा हिन्ना । ह्याङला ह्युलरी खाजिवाई थुमरी क्षेत्रगत ज्ञान, क्षेत्रगत दक्षता मुबा व्यक्तिसे थेनोन थुमरी कार्यभार सम्हालाप लाबारी म्याङमा ह्राङसे किन्बा ज्ञान सिप साँचिन व्यवहारिक रुपरी प्रयोग लाबारी म्याङला बिबानोन ताला । ओत्तेजे आताना जिम्मेवारीनोन ताला । र्ङाई गुम्बा, बौर्द्धदर्शनला विषयरी सेबा व्यक्तिला नातासे चु गेन्दुनरी टिसी अथावा चु गेन्दुनला माध्यमग्याम गेन्दुनला व्यवस्था विस्तार लाबारी ज्याबा ग्लारी ज्यावान म्हि दोबा मूला, सरकारसे ज्याबान व्यक्ति नियुक्ति लाबा छोर्बा मुला ।

थेह्राङ हिन्साम गुम्बाला विकासला लागिरी दारेम ह्राङला खाह्राङबा कार्ययोजना मुला ?

दात्ते छार आर्थिक दिङ ताबासे गे दिमरीक्यार आर्थिक बजेट योजना ङ्हाच्छान तर्जुमा ताबा मुला । चुरीनोन ङा खाबा ङ्हान्छान बजेट योजना तर्जुमा तासी जिन्बा टिम । प्रगतिला ताम तालोमा निबा दिङरी क्यार १ करोड १० लाखला बजेट योजना टिम । चु दिङरी २ करोड १० लाखला माग लाबारी २ करोड बजेट अर्थमन्त्रालयग्याम स्विकृत तासी खाजिम चुदा अन्तिम रुप पिन्बारी ङानिसे गे लासी जिन्बा मुला । ङानिसे गोर्गी बौद्ध दर्शनला लोत्बोनला हिसावसे चुरीला जुन गठन आदेश मूला थेनोन नियम अनुसार सोचाप लाबा, लागु लाबारी आम्याङनी । नेपाल सरकारसे जुन तरिकासे गुम्बा व्यवस्थापन लाबा मुला थेनोन उद्देश्य अनुसार खाबा टंगादा सही ढंगसे गे लाबा योजना मूला । ह्याङल ह्युलरी जतिनोन गुम्बा मुला अव्यवस्थित मुला । गुम्बाला विषयरी गोर्गी लामाला मिनरी दर्ता लासी गे लाबा परिपाटी माना लासी गुम्बा बिबा विहार हिन्ना, लोप्खाङ हिन्ना बिबा अवधारणादा प्राथमिकता पिन्सी ह्याङला दोङरापला चलनकादे तिला मुला विसाम ग्यार्जा गि विमा ल्हाना पुरानो गुम्बा ग्यार्जा ङ्हादोनाला गुम्बाकादेला संरक्षण जिर्णोद्धार ह्राङबा लाबा चु गेन्दुनला गे हिन्ना । ह्याङला उद्देश्य बिबा ह्युलक्योङनो मुबा गुम्बाकादेला अभिलेख थान्बा हिन्ना । खाजिवा गुम्बा खालाङ मुला, खाल्ला, खाजिबा समुदायला हिन्ना बिबा तामला अभिलेखदा व्यवस्थित लासी थान्बा, लामाकादेदा चेतना खाना लाबान विशेष लासी बौर्द्धदर्शनदा व्यवहारिक रुपरी लागु लाबारी ङानीला जोड तासेला मुला । गुम्बान्हाङरी ताबा बेनान गेकादे प्रक्रियागत ढंगसे लाबा योजना मुला ।

ह्राङला ह्युलरी ल्हानान गुम्बाकादे मुला । गुम्बाला लागिरी बिसी सरकारसे निश्चित बजेट थान्बा मुला । तिला चु निश्चित बजेटसे क्योङनोन जुम्बादा संरक्षण लाबारी छ्योला ह्राङ छोर्बा मुला ह्राङदा?

क्योङनोन गुम्बादा पिन्गे विसाम निश्चित बजेटसे आछ्यो । ग्ला-ग्लारी मुबा गुम्बाला विषयरी र्सर्बेक्षण लासी चु दिङरी चुदे गुम्बादा, आर्कु दिङरी चुदे गुम्बादा बिसी ग्यार्जा गि ह्यान्दे ग्यार्जा ङ्हा मध्येरी स्थलगत अध्ययन लासी थे गुम्बाला दात्तेला बस्तुगत यर्थाथ खाह्राङबा मुला बिबा च्यासी पिन्बा लाबा मुला । दात्ते रामेछाप थेन दोलाखा तामाङ नाम्सारी मुबा प्राचिन गुम्बाकादेला र्सर्वेक्षण लासी दात्तेला बजेटसे गुम्बाला जिर्णोद्धार संरक्षण लाबारी छ्योबा बजेट मुला बिबारी खाम्ला ।

चुह्राङबा गेन्दुनसे गुम्बा संरक्षण सर्ंवर्द्धनरी जुन आर्थिक सहयोग लाबा मुला चुला मापदण्ड चा तिला ?

अभिलेखला आधारी खाजिबा गुम्बा पुरानो हिन्ना बिबा पहिचान लाबा हिन्ना, विसाम स्थलगत रुपरी गुम्बान्हाङरी तिलातिला मुला बिबा तामला बस्तुगत अध्ययन अनुसन्धानग्याम खाबा विवरण अनुसार थे गुम्बा मर्मत संभार लाबारीकादे बजेट तोला बिबा योजना अनुसार बजेट निर्धारण लासी गे लाबा हिन्ना ।

ह्राङसे सुङजी चु बिमा ङ्हाच्छा गुम्बा व्यवस्थापन समितिरी अवस्थित ढंगसे संचालन तासी टिबा, होह्राङबा खाजिवाई ऐन नियम विनियम आरेबा सदस्य सचिवला मनोमानी मुबा । दात्ते जतिपनि लामाकादे, स्यान-स्यान समुदाय गुम्बा संरक्षणरी वाङबा मुला थेनिकादेसे तिला अपेक्षा लाबारी खाम्ला दात्ते ह्राङ सदस्य सचिवरी गे लास्युबा मूला ?

वास्तवरी चु ग्ला होह्राङबा ग्रेन अपेक्षा लाबा ग्लामी आहिन् तासाइनो ह्युल क्योङलान बेनान गुम्बाला लामाकादेदा चु ग्लाग्याम आर्थिक ह्रो याङला बिबा गोर्गी लहर दोबा मुला । वास्तवरी आर्थिक ह्रो लाबा विमाइनो गुम्बाला विषयरी सामान्य र्सर्बेक्षण लासी अभिलेख थान्बा दोना जेख्खेन चू समितिला अधिकार मूला । तर गुम्बा व्यवस्थापन समितिसे गुम्बा मर्मत ह्यान्छे छार-छार गुम्बा स्होबादोनादा चु ग्लाग्याम आर्थिक ह्रो लाबा बिबा गलत सन्देश मूला । थे जा गलत म्हिकादेला टाङगा प्रतिला झुकाव हिन्ना । चुरी दोखाबा प्रायः ह्रोकादेला धारणा चु मूला कि लु ङानीसे चुह्राङबा ग्लारी चोदे कोठाला गुम्बा भवन स्होबा मूला ङानिदा आर्थिक ह्रो लातोजी । बौर्द्धदर्शन आन्सार बौर्द्धदर्शनसे उन्बा मार्ग दर्शन ह्राङबा दार्शनिक ज्ञानकादे क्योङनो नेपाली ह्युल्बाकादेसे गोबारी अवश्यक मूला । बौर्द्धदर्शनदा ह्याङसे व्यवहारिक स्होबारी खाम्ला थेसेलामा ह्युल स्हेङबारी सचेत नागरिक दोबारी खाम्ला । चुला लागिरी ज्ञान किन्बा लोप्पा ग्ला केन्द्र गुम्बादा स्होतोला विबा ङानीला मान्यता हिन्ना । गुम्बारी जतिएन लामाकादे मूला थेनीकादेदा गुम्बादा शैक्षिक क्षेत्रला रुपरी गोना सेना लाबारी चुरीसे सरसल्लाह पिन्बा गेएन हिन्ना । गुम्बा व्यवस्थापन बिबा जा खाली टाङगा ताबा ग्ला जे आहिन बौद्ध धर्मला दर्शन सिद्धान्तदा किन्बान ह्युलदा पोबा बिबा सन्देश चुरीसे प्रवाह लाबा उद्देश्य हिन्ना । चु गोर्गी सरकारी निकाय तावासे चुरीग्याम बौद्धमार्गीकादेला गुङरी चु ह्राङबा सन्देश दोना लाबारी सरकारला दायित्व हिन्ना । ह्युलला उत्तरी भेगरी मुबा क्योङनो गुम्बा विहारदा शैक्षिक केन्द्र हिन्ना बिबा अवधारणा बेनान लामा, बौद्धमार्गीकादेला गुङरी चेतना दोना लातोला बिबा ङानीदा छोर्बा मुला ।

गुम्बा संरक्षणला तामरी जुन सरकार परिवर्तन ताला, राजनैतिक परिवर्तन ताला, थेनोन आन्सार चुरीला कर्मचारीला पद परिवर्तन ताला । चुह्राङले खाह्राङले गुम्बाला संरक्षण लाबारी खाम्ला । जबकि सरकारसे पिन्बा निश्चित बजेटरी टिसी गे लातोबा स्थिति मुला । चुदेवा ल्हाना गुम्बाकादे मुला बेनान संरक्षणला अभावरी मुला । चुह्राङले गुम्बादा तोतेबा बजेट, स्यानस्यान विषयरीला लागिरी सरकारदा दबाब पिन्बा ह्राङला होह्राङबा तिलाई योजना मूला ?

दबाब पिन्बा विमाइनो निश्चित रुपरी चुरी सरकार परिवर्तन ह्यान्छे बेनान स्हेला परिवर्तन ताला तर गुम्बा बिबा जा तिलाई आहिन । गुम्बा २०१३ सालरी विकास समिति आन्सार ऐन गठन लाबा मुला । चु अस्थायी तुन्बा दुइला लागिरी हिन्साइ खाजिवाई सरकारसे दात्तेहोना चु निकाय आतो विसी व्याङबारी आखाम्ना दात्तेदोना संचालन तासीन खाबा मुला । ङानीला सरोकार तिला विसाम जब राज्य संरचना, छार नेपालला ताम लाबा मुला निश्चित रुपरी राज्यग्याम हिमाली भेगरी मुबा शिक्षाला केन्द्र अथावा जाम्बुलिङरीन ङोसेना लाबा मुला कि शान्तिला नाङसालला रुपरी जुन बौर्द्धदर्शन मुला थेदा राज्यसे ग्रहन लासी टिबा आरे । निबा दुइरी चुरी जतिएन विभागीय लोन्पोकादे, गैर बौद्ध मुला थेनिकादेसे बौर्द्धदर्शनदा अध्यात्मवादर् इश्वरवादला किन्बा मुला । वास्तवरी बौर्द्धदर्शन धर्म बिबार् इश्वरवादरीला मान्यतारी चलाप ताबा धर्म आहिन । राज्यसत्ताधारीकादेला गुङरी गुम्बा बौर्द्धदर्शनदा च्याबा दृष्टीकोणनोन आरेवासे लामा चु समिति अस्थायी ताबा हिन्ना । चु समिति वास्तवरी राज्यला लागिरी अवश्यक मूला । चु सामिति स्थायी निकायला रुपरी विकास लाबारी ङानिसे पहल तिसी जिन्बा मुला । चु पहल लिच्छा चु अंग राज्यला मूल अंगला रुपरी स्वीकार लासी चु जुन अस्थायी निकायला रुपरी जाजाबा मुला चु रुपरी आच्यान राज्यअर्न्तर्गतला गोर्गी स्वायत्त, गोर्गी विस्तृत संस्थानला रुपरी चु समिति दा विस्तार लातोला । दात्ते चु जाजाबा संस्थारी मुर्साई बौर्द्धदर्शन थेन धर्मला क्षेत्र जाजा आरे । चुदा जाम्बुलिङरीन बौद्ध धर्मला केन्द्रला रुपरी विकास तासी टिबा अवस्थारी दारेमला सरकारसे ह्राङला राजनीतिक कार्यकर्ता नियुक्ति लाबा थलो आताना बौर्द्धदर्शनदा व्यवहारिक स्होबारी सरकारसे प्राथमिकता पिन्तोला । निबारदिङरी क्यार चलाप ताबा विमा चु दिङरी बजेट झण्डै दोब्बर खाबा मुला । खाबा दिङरी क्यारनोन गुम्बा व्यवस्थापनदा पिन्बा बजेट ल्हेबान निला बिबा अपेक्षा मूला ।

ह्राङसे गुम्बा व्यवस्थापनला विषयरी जतिएन ल्हेङ्मो सुङजी, अस्थायीदा स्यायी लातोला बिबा ह्राङबा चु संभावना कादे मुला ?

दात्ते एकदमनोन संभावना मूला । तिल्दा विसाम २०४५ साल ह्यान्छे ०६२ दोना चुरी जुन किसिमला अव्यस्थित, अनिमियतता, अन्योलताला सिर्जना मुबा थे अन्योलतादा माना लाबारी नियम ऐन तोजी । थेला लागिरी चु चु कारण से स्थायी लातोजी बिबा ह्राङबा प्रमाणकादे तासी जिन्बासे स्थायी लाबारी सजिलो मुला । संयोग थेह्राङबान ताबा मुला । ह्युल्ला विभागिय लोन्पो ह्यान्छे राजनीतिक थुमला व्यक्तित्वकादेदा चु चेत तासी ह्याङला पक्षरीनोन ताम ङ्याङबा ताबासे स्थायी लाबारी संभावना म्राङबा मुला ।

दात्तेदोनारी चु गुम्बा व्यवस्थापन समितिरी ह्युल क्योङलान लासी कादे गुम्बा दर्तारी खाबा मुला ?

दात्तेदोनारी दर्ता ताबाजा पुरानो छार लासी तोङगीसे ग्यार्जा ङ्हा बिमा ल्हाना तासी जिन्बा मुला । रर्ेकर्डनोन च्यागे बिसाम तोङ्गीसे ग्यार्जासोम दर्ता तासी जिन्बा मुला ।

खाजिवाई ग्ला-ग्लारी गुम्बा आरेर्साई गुम्बा मुला बिसी चुरी दर्ता ताबा ताम स्यो-स्यो, स्मारिकारी क्यार म्राङबा मुलानी थेदाजा ह्राङसे खाह्राङले च्यास्युला ?

वास्तवरी गुम्बाला मिनरी मनोमानी लाबा बिबा चुनोन हिन्ना । गुम्बा आरेर्साई मुला विसी दर्ता लासी संस्थाग्याम टाङगा बोर्जी ह्राङला कार्यकर्ता न्हाबा लाला विसाम राजनीतिक कार्यकर्तासे संस्थारी ह्राङला म्हि भर्ति लाजी, बौर्द्धदर्शन विषयरी सेबा गोबा म्हिएन आतोनी जो खालाई वासी थान्र्साई ताजी । थेलिच्छा थेसे गुम्बा आरेबा ग्लारी गुम्बा मुला बिसी दर्ता लाजी गुम्बाला मिनरी टाङ्गा चाजी । चुह्राङबा परिपाटीदा गाविस ह्यान्छे सिफारिस बाबा, सम्बन्धित व्यक्ति स्थलगत रुपरी निसी अनुगमन लातोला । गुम्बाला बेनान प्रक्रिया च्यासी जेक्खेन गुम्बा दर्ता लाबा प्रक्रिया ङ्हाच्छा बाबा मूला । दारेम निश्चितनोन चुह्राङबा आज्याबा नितीदा प्राथमिकता आपिन जाहा दोन ङादा छोर्बा मुला चुनोन पदला कर्ुर्सर्ीी टिबाथेन जिन्सी चुह्राङबा गे ताजी बिबा आशंका मुला ।

ह्राङग्यामसे जा थेह्राङबा गे आता बिबा तामरी ङानीसे विश्वास लाबारी खाम्ला ?

चुमी ङा ह्राङनोन बौध धर्म दर्शनला लोप्बोन ताबासे थेह्राङबा लोभ लालासा आरे । हिन्दर्ुधर्म आन्सार वैदिक साम्यवाद बिबा मूला थे परिकल्पना ङानीलासेमरी चु ग्लासे टाङ्गा चाला बिबा आरे । ह्राङसे सेवा बौर्द्धदर्शनला ज्ञानदा ह्युल थेन ह्युलबाला हितरी गे लाबा, म्हि-म्हिला गुङरी मुबा । असमानतादा माना लाबा उदेश्य मूला । चुरी ग्याम ह्राङला पाटीला कार्यकर्तादा आश्वासन पिन्ला बिबा आरे । ङानीदान खालाइसे झुक्याप लासाइनो ङानीसे थेदा आख्ला । अग्रगामीला परिवर्तनला पक्षधर ताबासे यर्थाथ रुपरी चुरिला नीति नियम प्रक्रिया बिमा फिरक्याप ङानी निबारी आखाम ।

ताम्सालिङ अनलाइन डट कम ला लागीरी तेबा ग्रेन डिक्खेन जगतमान लामा, डिक्खेन कुमार मोक्तान, ह्रो डिक्खेन श्रृजना गोले, प्रतिनिधि खड्ग मोक्तान, बजार विश्वोर दोङ, ह्रोलाबा चन्द्र दोङ, सल्लाहकार डा. गणेश योञ्जन, अमृत योञ्जन, कानुनी सल्लाहकार अधिवक्ता कुन्साङ योञ्जन, प्रबन्धक अम्बर बम्जन तामाङ ।

प्रायोजक थेन वेभ मास्टर मुकेश लामा, याम्बु, नेपाल ।
E-mail: ceo@tamsalingonline.com