दीङः २ बोः ९ पूर्णाङ्कः २८, २०६४ साउन १ ह्यान्दे १५, जुलाइ १७ - जुलाइ ३१, २००७ Tamsaling fortnightly Online News.

Tamsaling Archieve
April 14 to 28, 2007

April 29 to May 14
May 15 to May 29
June 15 to June 29

बन्द तेन हडतालसे मंसिररी
सिङ्गुनरी जबरजस्ती दुर्सा
नाङसाल गेताङ दिङ कु री
संकट, संघर्ष, संझौता थेन निरुमाया
नाम्सा दिमरी लोप्खाङ स्हेङबान
डाजाङला ब्लिछा साधरणसभा
उपत्यका बन्दरी ग्योइकाइ गेताङ
मुटुको चिनो विमोचन
संविधानसभाला चुनाव तेन माओबादी
गुम्बा व्यवस्था समितिदा व्यवस्थित लातोला
नेपाल क्रिकेटला सेमिफाइनलरी

ब्राजीलसे डाजी कोपा अमेरिका कप
खालेदोङरी छार ग्योइ
पर्वतारोही माइला तामाङदा डेन लाजी
महोत्सवरी तामाङ चलचित्र मोलमला प्रदर्शन
आमाला मायाला छायांकन लिच्छाला ताङरी
सेमला ह्रो फुरिमायादा चिठी
कलाकारिता थुमरी ङा सन्तुष्ट मुला
शान्ति लामा नायिका

ुर्सा गाङरी राप्प म्हि

प्रकाश ब्लोन चलचित्र छायांकनला
 



 





 

 

 

जनजाति आन्दोलन तेन छार नेपाल

नेपालला जनजातिकादेला ह्राङलान दोङराप मुला । रिमठिमरी आदीबासी जनजातिकादे ल्हामान फ्युक्पो मुसाइनोन सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक तेन प्रशासनिक रुपरी ल्हामान प्राङबो मुला । ह्युल्सासे ५९ जातिदा जनजातिला सूचिरी थान्बा मुला । बेनान जनसंख्याला ३७ दशमलब २ प्रतिशत अर्थात् ८४ लाख जनजातिकादे मुला । नेपालला एकीकरणला छ्यामरी बाबा एकात्मक तेन केन्द्रीकृत शासन व्यवस्था तेन हिन्दु जनजाति करणसे बाबा विभेदकारी नितिला कारणसे आदिवासी जनजाति ल्हामान ङ्हाच्छा ह्यान्दे ल्होल्हो समस्याला शिकार दोसी खाबा मुला ।

जनजातिला समस्या

जनजातिला ल्हामा समस्याकादे मुला । तर्साई राजनीतिक सामाजिक, रिमठिम, आर्थिक, प्रशासनिक तेन ग्योइला समस्या ग्रेन समस्या हिन्ना । निरपेक्ष प्राङबो तेन अडोबा जनसंख्याला वो सोमला वो ङही विमा ल्हामा वो जनजातिला मुला । थेतासी चुकादेला चेतनास्तर च्याङना ताबा स्वाभाविक हिन्ना । ङहाउसे ह्यान्दे जनजातिदा राजनैतिक पार्टर्ीी चुनावला हतियार तेन भोट बैंकला रुपरी प्रयोग लासी खाबा काम्बा सत्य छुम्सी छुम्बारी आखाम् । प्रशासनिक थुमरी जनजातिला उपस्थिति अपवादबाहेक सुन्य मुला । ग्योइला थुमरीनोन जनजाति सरकारग्याम ठगप तासी टिबा मुला । गिक्खेन खस ग्योइला प्रभाबरी जनजातिला आमा ग्योई कुम्बारी बाध्य मुला । आमा ग्योइरी डोबारी याङबा अधिकारदा सरकारसे सजिलो लाबारी खाम्बा आरे । संरक्षणला अभाबरीकादे जनजातिला ग्योई लोप तासी जिन्बा मुला । राउटे, कुसुण्डा ह्राङबा जातिन लोप ताबा अवस्थारी दोबा मुला । आर्थिक रुपसे कमजोर जनजातिला धर्मरी विदेशी धर्मसे प्रभावलासी खाबा मुला । टाङगाला लोभ उन्सी धर्म पोबारी बाध्य लासी टीबा मुला ।

जनजाति आन्दोलन

जनजाति आन्दोलनला दोङराप ह्रेङपा मुला । पृथ्वी नारायण शाहला पालो ह्यान्देन जनजातिकादेसे स्वायत्त तेन स्वाशासनला माग थान्र्साई नोन एकात्मक तेन केन्द्रीकृत नितिसे खाइमा तामान बेबास्ता लाजी । राणाकालरी मि खलाइला काई ङयान्बा अवस्थान आरेबा । ०७ला दशकरी जनजाति आन्दोलन से ग्रेन रुप किन्गे लामा राज्यसे दमन लाजी । पञ्चायतसे लागु लाबा 'एक भाषा एक भेष

एक जाति एक देश' बिबा नितिला बिरुद्धरी जनजातिसे सशक्त मोर्चा स्होबा मुबा तर राज्यसे मोर्चाला अगुवादा किन्तासी आन्दोलन म्हाना लाजी । निरंकुशताला म्लाङगाई खसुरी दमन लाथान्बा जनजातिकादेसे २०४६ लिच्छाला खुल्ला वातावरणरी बिसाम जाक्की ल्हामा प्रशिक्षित तेन सचेत ताबा मौका याङजी । थे दुइरी जनजातिकादे सशक्र तसाइनोन राजनैतिक पार्टर्ीीदेसे थेनिला मुद्दादा घोषणापत्ररी चेख्खेन सिमित लाजी । प्रजातान्त्रिक बिबा २०४७ ला संविधानसेनोन जनजातिला मुद्दा सम्बोधन लाबारी आखाम्जी । ह्राङला अनुकुलला ग्योइदा कामकाजी ग्योईला रुपरी प्रयोग लाइ लामा सर्वोच्च अदालतसे गारा लासी काजी । २०६२/६३ ला जनआन्दोलन-२ री जनजाति योद्धला का खारबा आरे तर थे लिच्छा स्होबा अन्तरिम संविधानसे जनजातिला ग्रेन मुद्दादा दाप्पेन सम्बोधन लाबारी आखाम्जी । संविधान सभारी जातिय प्रतिनिधित्वला सुनिश्चितता लाबा युगान्तकारी परिवर्तनदा ब्रान्सी टीबा जनजातिकादे लिच्छाला आन्दोलनरी मुला । चु सकारात्मक आन्दोलनदा जनजातिला अगुवाकादेसे चुरीन न्हाबा कोशिष लासाम ग्रेन अभिषाप तासेला मुला । चुदा खाबा पुस्तासे माफ लासेदा आरे । सरकारसे जनजाति तेन ल्हामान रेम वार्ता लासी जिन्बा मुला । तर थे हातीला उन्बा स्वा चेख्खेन तासी टीबा मुला । महत्वपर्ूण्ा समस्याप्रति सरकार गम्भीर ताबारी खाम्बा आरे ।

समाधानला उपाय

खाबा मंसिर डु रेरी संीवधान सभाला मिति तय तासी जिन्बा मुला । थेताबासे चुनाबला वातावरण सहज स्होबारी सरकारसे आदीबासी जनजाति लगायत स्यान समुदायसे थान्बा मुद्दादा विशेष ध्यान पिन्तोला । संविधानसभाला चुनावदा र्सार्थक स्होबारी जनजातिसे थान्बा जातिय प्रतिनिधित्वला सुनिश्चितता बिबा मुद्दादा चुनाव ङहाच्छा योनान सम्बोधन लातोला । टायर आम्रान मागला सुनवाइ आलाबा सरकारला प्रवृति म्हानोन तोला । ह्युल्सासे संघीय शासन प्रणालीरी निबा प्रतिवद्धता लाबा मुला । नीति स्होबा तहरी बेनान जातिला समालाबा मुला । नीति स्होबा तहरी बेनान जातिला समाबेशी तेन समानुपातिक प्रतिनिधित्व ताबा तेन ह्युल्साला बेनान तह तेन तप्कारी बेनान जातिला च्योच्यो पहुँच दोबा खालला आत्म निर्ण्र्ााा अधिकार तेन स्वशासन सहितला स्वायत्त राज्य स्होतोला । सामाजिक, रिमठिम, आर्थिक राजनैतिक, प्रशासनिक तेन ग्योईला अधिकारला सुनिश्चितता ताबा बातावरण स्होतोला । जामा चेख्खेन लिच्छा ताबा/ताना लाबा जनजाति लगायतला जातिला उन्नतिला छ्यामरी जेबा, शान्त तेन फ्युक्वो छार नेपाल स्होबारी खाम्ला ।

- कर्म वाइवा लामा

 

 

ताम्सालिङ अनलाइन डट कम ला लागीरी तेबा ग्रेन डिक्खेन जगतमान लामा, डिक्खेन कुमार मोक्तान, ह्रो डिक्खेन श्रृजना गोले, प्रतिनिधि खड्ग मोक्तान, बजार विश्वोर दोङ, ह्रोलाबा चन्द्र दोङ, सल्लाहकार डा. गणेश योञ्जन, अमृत योञ्जन, कानुनी सल्लाहकार अधिवक्ता कुन्साङ योञ्जन, प्रबन्धक अम्बर बम्जन तामाङ ।

प्रायोजक थेन वेभ मास्टर मुकेश लामा, याम्बु, नेपाल ।
E-mail: ceo@tamsalingonline.com