|
|
||||
|
दीङः २ बोः ७ पूर्णाङ्कः २७, २०६४ जेठ १ ह्यान्दे १५, मइ १५ - मइ २९, २००७ Tamsaling fortnightly Online News. |
||||
|
Tamsaling Archieve
|
शान्ति सम्झौता थेन आदिवासी जनजाति -विवेक वाइवा दात्ते ह्युलरी आदिवासी जनजातिला अग्रज ओम ल्होलो-ल्होलो गेन्दुन कादे ह्राङला राजनीतिक ह्यान्दे अधिकार याङबाला आन्दोलनरी वाङसी टिबा मुला । निबा दुइरी चु आन्दोलन सुसुप्त अवस्थारी मुसाइ २०४६ सालला ऐतिहासिक संयुक्त जनआन्दोलनला सफलता लिच्छाला रेकादेरी मुद्धाकादेला सवालरी ह्युल्ला राजनीतिक पार्टर्ीीदे, सरकार ह्यान्छे निकायला ध्यान आकृष्ट लाबा मुला । तर दात्ते दुइला शासक थेन राजनीतिक दलकादेला क्रास्यारी चु सवालसे सकरात्मक धारणा याङबारी खाम्बा आरे । उल्टोन अनेक बहनाबाजी लासी चुसेमी राष्ट्रिय अखण्डता आँच ताला, विखण्डन बाला बिबान साम्प्रदायिकताला पगरी गुथाप लाबा गेदोना ताजी । चुह्राङले आदिवासी जनजातिला हक अधिकार छ्यामरी आस्तित्व थेन पहिचानला लडाइँ चुला अग्रजकादेसे जस्तो सुकै दुइरी नोन लाबान खाजी । तासाइनोन राजनीतिक दलकादेसे चुदा सहि ढंगसे गोबारी आखाम्नी, गोबान तासाइनो निर्वाचनला दुइरी लिच्छा ताबा उत्पीडित वर्ग समूदायला मतदा प्रतिस्पर्धाला गोर्गी विन्दुरी सफल तासेला माध्यमला रुपरी प्रयोग लाजी । थेह्राङले निर्वाचनला अवसररी जेक्खेन आदिवासी जनजाति थेन दलितला मुद्धा ओम स्यान समस्याला फिरी ताम तेबा तर डासी नितासी थे तामकादेदा म्लेबा जेख्खेन आहिन थेनीकादेदा वास्तानोन आलाबा प्रवृत्ति कथित हिन्दु खस, अहंकारवादी सोचला पक्षधरकादेरी मुबा । ह्राङदा लोकतान्त्रिक बिबा कांग्रेसकादेलाम तामनोन ख्लागे जनजातिकादेला अधिकार थेन स्यान मान्यताला पृष्ठपोषण कम्युनिष्ट नेताकादेनोन चुह्राङबा प्रवृत्ति थेन सोचग्याम थारेङ ताबारी आखाम्जी । थेलान कारण जातिय मुक्ति आन्दोलनसे कतिपय अवस्थारी स्वतन्त्र थेन सामाजिक जागरणला मान्यताग्याम समेत मुखरित ताबा याङबा मुला । चुह्राङबा अवस्थारी जातीय मुक्ति आन्दोलनदा नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघदोनासे नेतृत्व लाबा मुबा बिसाम कादे राजनीतिक पार्टर्ीीदे ङामला जनजाति गेन्दुनकादेसे राजनीतिक अधिकार स्थापति आतादेदोना आदिवासी जनजाति कादेसे तेबान खाबा जातीय मुक्ति आन्दोलन ङ्हाच्छा बोर्बारी आखाम्बा निश्चित मुला । चुह्राङले रेबा ल्हानान समस्याकादेला समाधान थे जातीय मुक्ति आन्दोलनदा वर्गिय मुक्ति आन्दोलन थेन छ्याम गठजोड लासी ङ्हाच्छा बोर्बारी जरुरी मुला । तर लिच्छाला ताङरी तिलाई राजनीतिक पार्टर्ीीदेसे आदिवासी जनजातिला मुल मुद्दाकादेदा सकरात्मक रुपरी किन्साइनो तत् सम्बन्धी ठोस गेताङ बिसाम खाजीवाइ राजनीतिक पार्टर्ीी ङ्हाच्छा बाबारी खाम्सी टिबा आरे आदिवासी जनजाति आन्दोलनला अग्रज जेख्खेन आताना थेला विज्ञकादेला आन्सार चुह्राङबा ल्हाना समस्याकादे परम्परागत सामन्ती राज्य संरचनासे समाधान लाबारी आखाम्बासे लामा दात्तेला अवस्थारी एकात्मक राज्यसत्तादा छार ढंगसे दोसिन संरचना लातोबा ङ्हाच्छा बाबा हिन्ना । चु हददोना आदिवासी जनजाति, दलित, महिला थेन मधेश ह्यान्छे क्षेत्रिय समस्या टड्कारो रुपरी रेबा तामरी ह्युलरी छटपटब ताबा ओम घटाप लाबान खाबा ल्हानान राजनीतिक घटनाकादेनोन जिम्मेवार मुला, चु सकरात्मकनोन मुला । अझ खास लासी पाङगे बिसाम निबा च्युइदिङह्यान्दे जारी ताबा माओवादी जनयुद्ध दात्ते ह्युलरी म्राङबा बेनान ह्राङबा समस्याला मुख्य चूरो अभिव्यक्ति दोबा मुला । चुह्राङले २०५९ साल असोज १८ लिच्छा विकास ताबा प्रतिगामि कदम थेन माघ १९ लिच्छाला घटनाकादेसे चुह्राङबा गम्भीर विषयबस्तुदा तीब्र गतिरी रेबारी मद्दत ताबा हिन्ना । २०६२/०६३ ला १९ रेला ऐतिहासिक जनआन्दोलनसे चुह्राङले रेबा मुद्दाकादेदा सही संबोधन आला बिसाम बेनान थुमरी म्राङबा द्वन्द्वसे राजनीतिक निकास याङबारी गार्हो मुला बिबा स्पष्ट म्राङबा मुला । तिल्दा बिसाम चुह्राङबा घटना विमा ङ्हाच्छा ताबा आन्दोलनरी ह्युल्बाला बेनान तत्काल सहभागिता थेन सक्रियता आरेबा । तर १९ रेला दुनियाँदा चकित ताना लाबा ऐतिहासिक आन्दोलनरी नेपालला बहुजातीय, बहुसांस्कृतिक ओम बहुधार्मिक विविधतासेनोन महत्वपर्ूण्ा भूमिका निर्वाह लाबा हिन्ना । चुह्राङ ताबाला लिच्छा ह्राङला मुद्दाकादे गम्भीर दोला बिसीन हिन्ना । झण्डै ७० प्रतिशत जनसंख्याला हिस्सा ओगाटाप लाबा आदिवासी जनजाति ओम दलित मधेशी कादे निबा अढाइसय दिङह्यान्छे राज्यला नीति निर्माणला तहरी सहभागी ताबारी आयाङबा ओम तिनीनोन राज्यग्याम याङतोबा समान्य सुबिधा, अधिकार आयाङबा, थेनीकादेला हित ताबा संविधानसभाला निर्वाचनरी समुचित प्रतिनिधित्व ताबा समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अपनाप लाबाला बो थेनीकादेला मागफिरी कुठराघात लाबा गे ताबा मुला । ह्युलरी विद्यमान ल्होलो-ल्होलो द्वन्द्वदा सही समाधान लाबा सर्न्दर्भरी ङसिदल, माओवादी थेन सरकारला गुङरी ताबा रेमरेमला सहमतिरी थेला समाधान लाबारी संविधानसभाला निर्वाचन ग्याम राज्यदा छार संरचना अर्थात पुनःसंरचना लाबा संकल्प साहितला सहमतिसे आदिवासी जनजाति दलित, महिला, मधेशी ह्यान्दे उत्पीडित वर्गला मर्म थेन भावनादा समेटाप आलाबा गुनासो व्यापक मुला । चु सर्न्दर्भरी राज्यला ङ्हाच्छा समाधान आलाना आताबा ग्रेन विषय बिबा चाहे थे माओवादी आन्दोलनला सर्न्दर्भरी तागाई अथवा स्यान राजनीतिक, सामाजिक ओम आर्थिक रुपान्तरला ताम लामा तागाई जातीय, क्षेत्रीय, भाषिक लैङगिकला छ्यामरी वर्गिय उत्पीडन विरुद्धला संर्घष्ानोन प्रमुख प्रमाण दोबा मुला । चुह्राङबा गम्भीर सवालकादेदा सही समाधान आलादेदोना वर्तमान माओवादी युद्धसे तेबा युद्धएन हल तासेला छाँट आरे । चुह्रालेनोन दात्तेला अवस्थारी शान्ति थेन अग्रगमनला पक्षधर ङसि राजनीतिक दल माओवादी दोनासे संविधानसभाला निर्वाचन ग्याम नेपालदा छार दिशा पिन्बारी छार संविधान स्हेङबाला पक्षरी राप्पान जनमत संग्रह स्होबारी अग्रसर ताबा मुला । जनआन्दोलन २ से ह्युल्ला जिम्मेवारी राजनैतिक शाक्तिकादेदा लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल स्होबा महअभियानरी वाङबारी प्रेरित लाबा मुला । चुह्राङले लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना लाबारी छार ढंगसे बेनान पक्षरी वाङ्बारी जरुरी मुला । दात्ते ह्युलरी जिम्मेवार ङसिदल, नेकपा -माओवादी) थेन नेपाल सरकारला गुङरी ताबा सहमति छ्यामरी मंसिर पुसरी सरकार थेन माओवादी गुङरी ताबा शान्ति संझौतासे छार नेपाल स्हेङबा महअभियानला ग्याम ठ्वाङबा मुला । चुह्राङले शान्ति संझौता जेख्खेन आताना ताबा सहमतिकादेला र्सार्थकता जामा जेख्खेन ताला थेला भावना, मर्म थेन थेसे निदिष्ट लाबा दिशारी ह्युलदा डोर्याप लाबारी खाम्सामा सहमति थेन संझौतारी उल्लेख लाबा तामकादेदा व्यवहाररी उतारप लातोबान ह्युल्ला जिम्मेवारी गोर ब्रे राजनैतिक दल थेन सरकारला ङोन्छाङ चुत्ते दुइरी ग्रेन चुनौती दोबा मुला ।( समग्ररी चुत्तेदुइरी ह्युल लोकतान्त्रिक गणतन्त्रला दिशारि ङहाच्छा वाङसी टिबा दुइ मुला । थेसे लामा दरेम ह्युल यथास्थिति वादीरी आहिन सहमति थेन संझौतारी उल्लेख ताबा ह्राङ राज्यला पुनःसंरचना लाबान ह्युल थेन ह्युल्बादा अमन चयन थेन शान्ति स्थापना लाबा, निर्भययुक्त वातावरणरी छार नेपाल निर्माण लाबा विधि-विद्यान अर्थात संविधानसभाला निर्वाचन लाबा आर्कु जिम्मेवारी ह्याङ नेपालीला बामरी खाबा मुला । चुह्राङबा अवस्थारी राजनैतिक दलकादेला नेता थेन कार्यकर्ताकादेसेनोन निबा दुइला आचरण, शैली थेन ब्यवहारदा परिमार्जन लाबान दुइ सापेक्षा ढंगसे चलाप तातोला । माओवादीला छापामार थेन कार्यकर्ताकादेनोन ह्राङदा पोबारी खाम्तोला । चुह्राङ लाबा सरकारी जेख्खेन ह्याङसे लाबा सहमति थेन संझौतारी उल्लेख ताबा बुँदाकादेदा कार्यन्वयन लाबारी खाम्ला । चु क्योङ जटिलदाकादेदा सुगम स्होबारी राजनैतिक दलला नेताकादेसे फराकिलो कु सेम स्होबारी खाम्तोला । चुला छ्यामरी ह्राङरी निहित स्वार्थ दलगत भावनादा सच्याप लाबा थेन त्यागाप लाबा हिम्मत लाबारी खाम्तोला । ओत्ते जेख्खेन आताना दोङराप ह्यान्छे दात्तेदोना आदिवासी जनजाति थेन स्यान उत्पीडित वर्गदा केन्द्रिकृत सामन्ती राज्य सत्ताला सामन्तवादी निती थेन व्यवहारला कारण ह्राङ-ह्राङला आदिभूमिग्याम विस्थापित लाबा गे ताबा मुबा । थेदा आदिवासी जनजाति कादेला माग आन्सारला व्यवहार लातोबा, गिनोन राष्ट्र थेन समाजन्हाङरी निवा दुइरी खस अतिवादीकादेसे संचालन लाबा खस अहंकारवादी शासनले लाबा दुरव्यवहारसे तिला-तिला तामरी चोट ताजी थे समेत म्हाइसी समाधानला पहल ङ्हाच्छा बोर्बारी जरुरी मुला । चुह्राङबा ल्हाना मुद्दाकादेरी समान्त थेन सहअस्तित्वला आधाररी बेनान तह, ताप्का ओम वर्ग, समुदायला मुबा लाख भावना समेटाप लासी दारेमला सरकार, राजनैतिक दल, बेनासे समान व्यवहार लाबारी आखाम जामादोना ह्युलदा छार अर्थात लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल स्होबारी आखाम ओम थे कोङबा नो आता थे तासी चु क्योङ समास्या समाधान लाबारी हिन्साम नेपाल आदिवासी जनजाति कादेनोन राष्ट्रिय राजनैतिक मुलधाररी समेटाप लातोबा हिन्साम दारेम संविधानसभाला निर्वाचन प्रणाली समानुपातिक तातोला । चुक्योङ समस्या समाधान आडम्बरी नारा नियतवश म्हाइबा आहिन चुमी ह्युल्ला सही धरातलरी आधारित तासी म्हाइतोला चुरीन क्योङलान दोखाङमुला ।
ताम्सालिङ अनलाइन डट कम
ला लागीरी तेबा ग्रेन डिक्खेन जगतमान लामा, डिक्खेन कुमार मोक्तान, ह्रो डिक्खेन
श्रृजना गोले, प्रतिनिधि खड्ग मोक्तान, बजार विश्वोर दोङ, ह्रोलाबा चन्द्र दोङ,
सल्लाहकार डा. गणेश योञ्जन, अमृत योञ्जन, कानुनी सल्लाहकार अधिवक्ता कुन्साङ
योञ्जन, प्रबन्धक अम्बर बम्जन तामाङ ।
प्रायोजक थेन वेभ मास्टर मुकेश लामा,
याम्बु, नेपाल ।
|
| ||